Gübretaş Limanı Alport’a 35 Yıllığına Devrediliyor

Tarım Kredi’nin iştiraki Gübretaş, İskenderun Sarıseki’de bulunan İskenderun Gübretaş Limanı’nın işletme hakkını Albayrak Grubu şirketlerinden Alport Liman İşletmeciliği A.Ş.’ye 35 yıllığına devrediyor.

 

Gübretaş’ın 17 Eylül’de Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı açıklamaya göre limanın mülkiyeti Gübretaş’ta kalacak. Buna karşın limanın rehabilitasyonu, geliştirilmesi, yatırımlarının finansmanı, işletilmesi, yönetimi, bakım ve onarımı ile liman hizmetlerinin sunulması ve bu hizmetlerden gelir elde edilmesine ilişkin hak ve yükümlülükler 35 yıl boyunca münhasıran Alport’a bırakılacak.

 

Sözleşmenin 17 Eylül 2026 tarihinde imzalandığı belirtilirken, KAP bildiriminde açıklamanın daha önce yapılan bir açıklamanın güncellemesi olmadığı ve ertelenmiş bir açıklama niteliği taşımadığı görüldü.

 

Sözleşme kapsamında Alport’un limana yaklaşık 190 milyon dolar yatırım yapması planlanıyor. Ayrıca Sarıseki’deki mevcut tesislerin yerine, Gübretaş’ın kullanımında olacak 30 bin metrekarelik alanda gübre faaliyetleri için ihtiyaç duyulan altyapı ve üstyapı yatırımları da Alport tarafından gerçekleştirilecek.

 

Gübretaş ise Alport’tan ciro payı ile yıllık sabit işletme ücreti alacak. Şirket, 35 yıllık sözleşme döneminde toplam 350 milyon dolar gelir elde etmeyi öngörüyor.

 

Ancak KAP açıklamasında yıllık sabit işletme ücretinin miktarı, cirodan alınacak payın oranı ve 350 milyon dolarlık toplam gelir beklentisinin hangi varsayımlara göre hesaplandığına ilişkin bilgi verilmedi.

 

35 YILLIK İŞLETME HAKKI ALPORT’A NASIL VERİLDİ?

 

KAP açıklamasında yanıtı bulunmayan konulardan biri de Alport’un hangi süreç sonunda seçildiği oldu.

 

Açıklamada işletme hakkının 35 yıl süreyle “münhasıran” Alport’a devredileceği belirtilmesine rağmen, sözleşme öncesinde ihale yapılıp yapılmadığı, başka liman işletmecilerinden teklif alınıp alınmadığı veya rekabetçi bir teklif sürecinin yürütülüp yürütülmediğine dair bilgi yer almadı.

 

Bu nedenle 35 yıllık işletme hakkı devriyle ilgili şu sorular gündeme geliyor:

 

* İskenderun Gübretaş Limanı için ihale veya teklif toplama süreci gerçekleştirildi mi?

* Alport dışında başka şirketlerden teklif alındı mı?

* Alport hangi kriterlere göre seçildi?

* Limanın 35 yıllık işletme hakkı için bağımsız değerleme yapıldı mı?

* 35 yıllık sürenin belirlenmesinde hangi ekonomik kriterler dikkate alındı?

* Alport’un gerçekleştireceği 190 milyon dolarlık yatırım için takvim ve sözleşmesel teminatlar neler?

* Cirodan alınacak pay ile yıllık sabit işletme ücretinin miktarı ne?

 

KAP açıklamasında ihale ya da rekabetçi teklif sürecine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmadı.

 

AYNI LİMAN 2007’DE DE UZUN SÜRELİ KİRAYA VERİLMİŞTİ

 

İskenderun Sarıseki Tesisleri’nin geçmişteki işletme süreci de yeni sözleşmenin önemini artırıyor.

 

Gübretaş, limanı 30 Nisan 2007 tarihinde Denizciler Birliği Deniz Nakliyat ve Ticaret A.Ş.’ye 25 yıllığına kiraya vermişti.

 

O dönemde imzalanan sözleşmeye göre Gübretaş’a yıllık 1 milyon dolar sabit kira ödenmesi ve işletmecinin yıllık satış hasılatından yüzde 5 pay verilmesi kararlaştırılmıştı.

 

Daha sonra imzalanan ek sözleşmeyle konteyner limanı yatırımının büyütülmesi planlandı. Gübretaş’a yaklaşık 300 milyon dolarlık yatırım öngörülürken, yatırımın gerçekleştirilmesi şartıyla kiralama süresi de 30 yıla çıkarılmıştı.

 

İLK UZUN VADELİ SÖZLEŞME 5 YIL SONRA FESHEDİLDİ

 

Ancak söz konusu uzun vadeli sözleşme planlandığı şekilde devam etmedi.

 

Gübretaş, Denizciler Birliği ile imzaladığı kira sözleşmesini 2012 yılında tek taraflı olarak feshetti. Denizciler Birliği feshi kabul etmeyince Gübretaş, Ekim 2012’de tesislerin tahliyesi için dava açtı. Davanın sonucu ise kamuoyuna açıklanmadı.

 

350 MİLYON DOLARLIK GELİR NASIL HESAPLANDI?

 

KAP açıklamasında Gübretaş’ın 35 yıllık dönemde toplam 350 milyon dolar gelir elde etmesinin öngörüldüğü belirtildi. Bu tutarın 35 yıla bölünmesi halinde yıllık ortalama 10 milyon dolara karşılık geliyor. Ancak bu hesaplama, Gübretaş’ın her yıl 10 milyon dolar gelir elde edeceği anlamına gelmiyor.

 

KAP açıklamasında sabit işletme ücretinin tutarı, ciro payının oranı, ödemelerin yıllara göre dağılımı ve 350 milyon dolarlık projeksiyonun hangi liman trafiği ile ciro varsayımlarına dayandığı açıklanmadı.

 

GÜBRETAŞ’IN AÇIKLAMASI YENİ SORULARI GÜNDEME GETİRDİ

 

İskenderun Gübretaş Limanı’nın mülkiyetinin Gübretaş’ta kalması ve yaklaşık 190 milyon dolarlık yatırımın Alport tarafından üstlenilmesi, anlaşmanın öne çıkan unsurları arasında bulunuyor.

 

Bununla birlikte, 35 yıllık münhasır işletme hakkının hangi seçim ve değerleme süreci sonucunda Alport’a verildiğinin kamuoyuna açıklanmaması, limanda geçmişte yaşanan fesih ve dava süreciyle birlikte değerlendirildiğinde çeşitli soruları gündeme getiriyor.

 

Gübretaş’ın bu sürecin hangi yöntemle yürütüldüğünü, Alport’un hangi kriterlerle seçildiğini ve 35 yıllık sözleşmede şirket menfaatlerinin hangi güvencelerle korunduğunu kamuoyuna, yatırımcılarına ve şirketin önemli ortağı konumundaki Tarım Kredi Kooperatifleri ortaklarına açıklaması bekleniyor.